Er is al veel gezegd en geschreven over het extreemrechtse riool dat X inmiddels al jaren is. En ook voor de online radicalisering van jongeren op TikTok is de laatste jaren behoorlijk veel aandacht, en terecht. Over de stroom van voorvoordelen, domheid en haat die de gebruikers van het burgerlijke Facebook dagelijks uitkotsen gaat het minder vaak. Terwijl het daar veel zichtbaarder is.
Ja wat is het nou ! !!!Ik hoor ze alleen maar over het opwarmen van de aarde .. en nu lees ik koudere winters moet ik nou korte broeken halen of een winterjas-Aldus John uit Den Helder onder een artikel van RTL Nieuws van 26 augustus over het toenemende risico van het stilvallen van de Atlantische Golfstroom door de uitstoot van broeikasgassen. John heeft het kennelijk niet gelezen.
Wie zijn de gebruikers van Facebook?
Facebook is nog steeds het grootste socialmediaplatform van Nederland. Facebook telt in Nederland ongeveer 9,5 miljoen gebruikers, zo’n 53% van de bevolking. Daarmee is het ondanks het oubollige imago nog steeds een groot platform. Dat oubollige imago is niet gek aangezien de gemiddelde leeftijd van gebruikers inmiddels ruim boven de veertig jaar ligt.
Natuurlijk maken niet al die gebruikers zich schuldig aan het verspreiden van feitenvrije onzin en racistische borrelpraat of scheldpartijen, maar je hoeft niet lang te zoeken om veel van dat soort berichten en vooral reacties te vinden. De tijd dat het op Facebook vooral ging om vakantiefoto’s en gezellige groepjes ligt al ver achter ons. Datzelfde geldt bij veel gebruikers ook als het gaat om omgangsvormen of zelfbeheersing.
Ik sla een beurt over , geef die van mijn maar aan een assielzoeker-Ton uit Den Haag, in reactie op een bericht van het AD van 26 augustus over een nieuwe vaccinatieronde tegen het coronavirus voor 60+ers.
Tendentieus, ongefundeerd & nodeloos kwetsend
Je kunt natuurlijk nooit van elke gebruiker persoonlijk weten waarom ze vinden dat ze zomaar van alles kunnen roepen? Maar je kunt wel vaststellen dat mensen steeds meer voorbeelden krijgen om zich zo te uiten in de media en politiek, en dus ook op social media.
Het is opvallend dat veel reacties op Facebook lijken op het soort reacties dat het rechtse haatblog GeenStijl inmiddels al ruim dertig jaar oogst onder zijn blogs. GeenStijl heeft als credo ‘Tendentieus, ongefundeerd & nodeloos kwetsend’. Ik zou daar graag ‘ongeïnformeerd’ en ‘rancuneus’ aan toevoegen. Waarschijnlijk is de gemiddelde reaguurder op GeenStijl net zo oud als die op Facebook dus dat kan zomaar een deel van de verklaring zijn. Het is ironisch dat het sleetse en humorloze taalgebruik van GeenStijl inmiddels mainstream is geworden op social media.
Kunnen al syriers gelijk op de boot terug!-Jeffrey uit Peize, onder een bericht van GeenStijl over de inzamelingsactie ‘Wij eisen de nacht op” van 24 augustus.
Polder-Berlusconi John de Mol draagt ook zijn steentje bij
Waar het aan het begin van de eeuw alleen nog maar op sites als het redelijk marginale GeenStijl gebruikelijk was om schaamteloos je onderbuik leeg te laten lopen is het inmiddels normaal en door veel mensen geaccepteerd gedrag. Bijvoorbeeld onder het leger van columnisten (waaronder Bart Nieman van GeenStijl) dat De Telegraaf dagelijks inzet om het Gefundes Volksempfinden te delen met de lezers. Net zoals die krant ruim tachtig jaar geleden al deed.
De Telegraaf heeft inmiddels een bondje gevormd met SBS6 van John de Mol waar al die columnisten om de beurt leeg mogen lopen in het programma Nieuws van de Dag. De oorspronkelijke presentatoren Malou Petter en Art Rooijakkers zijn al snel uit schaamte opgestapt. De nieuwe host Thomas van Groningen kent schaamte noch journalistieke principes en heeft het stokje inmiddels overgenomen. En daarmee is het helemaal een veilige omgeving geworden voor nepjournalisten als bijvoorbeeld serieleugenaar Wierd Duk.
SBS-baas John de Mol is een hoofdrolspeler in de normalisering van demonisering, feitenvrije borrelpraat en stemmingmakerij. Naast Nieuws van de Dag bouwt hij met programma’s als De Oranjezomer en Vandaag Inside aan een Nederlandse versie van Fox News. Feiten en nuance delven het onderspit tegenover leugens en zogenaamd grappige grofheid. Over kaarsen bijvoorbeeld.
Charlatans als Wierd Duk en Raymond Mens zijn inmiddels vaste gasten op SBS6 en soms zelf meerdere keren per dag. Platvloers provoceren onder het mom van zogenaamd gezond verstand (weer dat Gesundes Volksempfinden) is inmiddels de norm. En domheid is inmiddels een deugd zoals laatst nog bleek uit het optreden van Jack van Gelder tegenover Henri Bontenbal. Dus ja, als dit soort gedrag normaal is is geworden op tv, waarom zou dat dan niet op Facebook mogen? En zo krijg je dus een Droste-effect van rechtse opiniemakers die elkaar napraten en vervolgens nagepraat worden door reaguurders op Facebook. En je mag vooral niets over de toon zeggen! Want die is bedoeld om de bullshit te vermommen.
Ze hebben gelijk ookWeg wezen met dat soort-Janneke uit Noordwijk, als reactie onder een bericht van BO Omroep van de Bollenstreek over het bekladden van het gemeentehuis aldaar met de tekst ‘Geen AZC’.
Waar zit het gevaar?
Als mensen met het grootste gemak zich van hun hatelijke kant laten zien en opzettelijk kwetsen met vaak feitenvrije en herhaalde meningen is dat niet goed voor de sfeer. Zeker niet als ze geen enkele rem meer hebben om hun vooroordelen of racistische opvattingen te delen.
Het lijkt me evident dat de rol van social media groot geworden is in het publieke en politieke debat van nu. Ik hoef alleen maar de Verenigde Staten en Nederland als voorbeeld te noemen, maar helaas zijn er nog veel meer voorbeelden. Dus het verspreiden van haat en leugens kan grote consequenties hebben.
Als je continue mensen met een andere mening (zelf noemen ze zich andersdenkenden) uitscheldt is dat niet goed voor de dialoog, zeker niet als je feiten van geen kant kloppen. ik heb niets tegen een stevige mening, het moet geen doel op zich zijn. En nogmaals: als je slecht geïnformeerd bent kan het raadzaam zijn een toontje lager te zingen. Show me the facts voordat je je luier leegt.
En dan de persoonlijke verhoudingen en het giftige gevaar van Facebook. Als mensen lichtzinnig hatelijkheid en leugens verspreiden in berichten en reacties op Facebook lijken ze vaak te vergeten hoeveel mensen meelezen. Iedereen leest mee. En als mijn oom zich voortdurend zo zou uiten of Facebook zou ik geen zin meer hebben in zijn verjaardag. Gelukkig heb ik niet zo’n oom. Maar op Facebook kun je zien dat er heel veel van dat soort ooms zijn. Soms ook op leuke vakantiefoto’s met de hele familie.
Een stem op het CDA is een stem op GL/ PVDA. Dan weten we vast waar dit land heen gaat. Meer asiel, meer Islam, meer windmolens, meer belasting, rekening rijden, en dan een extra belasting die ze vrijheidsbijdrage noemen-Wim uit Dronten vond op 26 augustus iets van het bericht van De Telegraaf dat Tijs van den Brink op de kandidatenlijst van het CDA komt.
Verantwoording
Ik heb dit artikel gelardeerd met voorbeelden van reacties op Facebook. Ik heb de auteurs alleen met naam en woonplaats genoemd en niet met hun volledig naam. Al die reacties waren publiek.
Hoewel mensen veel mensen ongeremd, feitenvrij en ook vaak racistisch hun mening ventileren is er ook een hoop tegengas, en dat moet zeker niet onbenoemd worden.
Ik heb bewust niet gekozen voor de meest extreme reacties zoals bijvoorbeeld over Gaza of recente geweldsincidenten. Die wil ik geen extra aandacht geven.
Ook moet vermeld worden dat hoewel Facebook alle moderatie alle enige tijd afgeschaft heeft veel redacties van mediasites dat zelf nog wel doen.
Waardeer dit artikel!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Beeldcredit: Gibrán Aquino, CC BY-SA 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0>, via Wikimedia Commons
